Thursday, May 24 2018
Posljednja vijest

A.Janinovic: TROJA NA BOJANI

Aco JaninovicIz male Azije gdje je oslanjajući se na Homerovu Ilijadu i Odiseju, otkrio Hajnrih Šliman, neko je Troju drevni grad i državu (,,naselje od devet slojeva”) na ulazu u Dardanele – preselio u deltu Neretve. Do sada je podneseno nešto materijala da se dokaže kako je hercegovačka Gabela ustvari ta poznata Homerova Troja. Odnedavno je postavljeno i pitanje je li Troja na ušću Bojane. U knjizi ,,More i ulcinjski mornari” Hajro Ulćinaku se poziva na jednog filologa ,,poznatog naučnika” koji ,,vjeruje da je Troja bila na obali ove misteriozne rijeke”. Naučnik još ne nudi ništa konkretno, osim želje da približi drevnu Troju ovom kraju. Da ovaj kraj učini dodatno zanimljivim za turiste.

No, i bez toga, ova granična rijeka je zanimljiva. Ko se jednom nađe na njenim obalama, mora je zavoljeti. Bojana veže za sebe. Svojevremeno je čvrsto uza se privezla i našeg kolegu, pok. Duška Milačića, koji joj se u nekim od tekstova obraća sa ,,dobroćudna djevojčice” ili ,,tajanstvena ženo”, stalno nezadovoljan što, kao i mnogi drugi, nije bio u stanju da je naslika riječima, da saopšti sve ono čime ona očarava. U knjigama nastalim iz inspiracije Bojanom (,,U Ulcinju, na Bojani rijeci” i ,, Izvor na ušću”) Duško žali što je ova lijepa rijeka bila nepremostiva granica između dvije države, Jugoslavije i Albanije, čiji su počeci nalaze ,,na dlanovima raširenih ruku Bojane”. Decenijama razvojenih. Sredina Bojane bila je granica do koje je mogla da stigne i ljubav Omera i Ajše, dvoje mladih, koji su se zavoljeli, ali se nikada kako je Duško zapisao nijesu sastali. Granica koja je išla sredinom rijeke ih je ostavila da jedno za drugim pate na dvije obale.

Sada nijesu prilike kakve je registrovao Duško. Sve je krenulo prema cilju da Bojana više ne razdvaja. Oko nje su počeli da se okupljaju naučnici sa obije obale. Na jednom simpozijumu održanom u Ulcinju ,,načeta” je rasprava o zaštiti sliva ove rijeke. Nastavak se nalazi u akciji koju su poveli ovdašnje Eko-društvo ,,Kalimera” i Društvo za zaštitu vodenih živih bića iz Albanije koji se bavi biodiverzitetom Bojane. U jednom dosta opširnom izvještaju, kako nam priča Dželal Hodžić, predsjednik ,,Kalimere”, saopšteni su zanimljivi podaci koji potvrđuju da Bojana i njen sliv predstavlja ,,stablo i morski korijen jednog hidrološkog kompleksa jugozapadnog Balkana”. Ova mreža, kako stoji u tekstu, obuhvata ne samo Bojanu već i Skadarsko jezero, te Moraču i Cijevnu u Crnoj Gori, Drim i Kiri u Albaniji, Bijeli Drim na Kosovu te takvu granu Crnog Drima koja se veže sa Ohrdskim i Prespanskim jezerom, a preko njih sa Albanijom i Grčkom. Za ovu ,,mrežu” vezana je čak petina Balkana, konstatuju ovi naučnici. I saopštavaju druge, do sada manje poznate kvalitete. Ovom rijekom prolazi 13 vrsta i podvrsta migratornih riba, kao i jedan broj slatkovodnih koje, radi razmnožavanja, idu u Drim ili njegove izvore. Hodžić kaže kako se preko Bojane održava komunikacija Skadarskog jezera sa svim riječnim mrežama i jezerima, što potvrđuje prisustvo jednog broja elemenata Ohridskog i Prespanskog jezera u Bojani, kao i ulazak novih vrsta roba sa sjevera u ovu rječnu mrežu.

Ova sredina je, uz to, bogata zimskim vodenim pticama kao i domaćim ,,gnjezdaricama”. Naučnici su izbrojali oko 8.000 takvih ptica. Sve ide u prilog činjenici da ,,ove površine iako ne velike po prostoru, imaju rekordni kapacitet ptica na evropskoj ljestvici. Taj kapacitet premašuje deltu Dunava, pa je ovaj prostor najbogatija regija pticama u jugoistočnoj Evropi.

Mnoge vrijednosti ima Bojana i njen sliv, kaže dalje Hodžić. Zato je posebno vrijedno što su se naučnici okupili oko zadatka da ga sačuvaju, a time i da pomognu u zaštiti bar petine prostora Balkana. Ekolozi su već sačinili rang-listu prioritetnih obaveza da bi se ovaj sliv i šira regija zaštitili. Ne smije se naglo smanjivati vodene površine, jer bi to otjeralo ptice. Naučnici upozoravaju i na opasnost od bacanja zagađujućih organskih i neogranskih materija u jezero i rijeku, a mora se zaustaviti i krčenje šuma uz ovaj sliv. Posebnu opasnost predstavlja nekontrolisani lov i ribolov eksplozivnim sredstvima. Komercijalna i turistička gradnja povećavaju takođe zagađivanje tog prostora i od svega toga se treba zaštitit.

To traže ekolozi (i ne samo oni) i za sve što rade na zaštiti tog prostora imaju podršku i pomoć svjetskih eko i drugih humanitarnih i načnih organizacija. A uspješno sačuvana Bojana i njen sliv biće turistički mamac skoro onakav kao da je otkrivena Troja na njenom ušću.

(Iz knjige „Ulcinjske skice“ Aleksandra Janinovića)

Postavi komentar

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top