Predsjednici primorskih opština uputili su apel premijeru Milojku Spajiću za institucionalnu i finansijsku podršku da bi se omogućila realizacija projekta proširenja kapaciteta sanitarne deponije ,,Možura“ u Baru. Upozoravaju da, ukoliko se ne pristupi hitnoj realizaciji tog projekta, postoji realna opasnost da sistem upravljanja otpadom u južnom dijelu Crne Gore dođe u ozbiljnu krizu, sa posljedicama po životnu sredinu, javno zdravlje i razvoj turizma, piše “Pobjeda”.
,,Možura“ je osnovana 2012. godine kao međuopštinska deponija za Bar i Ulcinj, ali ubrzo dobija status regionalne i na nju se odlaže otpad i iz Kotora, Tivta i Budve. Projektovani kapacitet je 1.056.036 m³(oko 880.000 tona), a do sada je deponovano oko 850.000 tona. Odložene količine iz godine u godinu se povećavaju. Tako je 2022. godine deponovano 87.995 tona otpada, 2023. godine – 96.435 tona, a 2024. godine – 101.099 tona. Procijenjeno je da mjesta za odlaganje ima još samo do kraja 2026. godine.
Prijedlozi
Čelnici primorskih opština u dopisu podsjećaju da je u toku intenzivna komunikacija sa Evropskom bankom za obnovu i razvoj (EBRD), koja je izrazila spremnost da podrži projekat sa 15 miliona eura, a Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera i Ministarstvo finansija već su dala saglasnost, te da je zbog kompleksnih procedura i potencijalnog vremenskog zastoja ključno aktivno učešće Vlade u podršci i ubrzanju procesa.
– Predlažemo da Vlada proširenje deponije ,,Možura“ formalno proglasi infrastrukturnim projektom od javnog državnog interesa, zatim da se razmotre modeli finansiranja projekta – bilo putem kreditnog aranžmana sa EBRD, modela zajedničkog ulaganja ili drugih dostupnih mehanizama. Takođe, da se razmotri mogućnost neposredne podrške iz državnog budžeta ili kroz garantnu podršku prema EBRD kao i pristupa dodatnim državnim parcelama (40.000 m²) koje bi, uz već planirano proširenje, omogućile deponovanje za narednih 20 godina – naveli su u dopisu Vladi.
Premijeru Spajiću predlažu održavanje sastanka, radi usaglašavanja narednih koraka i operativne dinamike realizacije projekta.
Iz DOO Možura koje upravlja deponijom u više navrata upozoravali su da je njen kapacitet na izmaku. Izvršni direktor Senad Arabelović kaže da su to preduzeće i osnivači – opštine Bar i Ulcinj učinili sve što je bilo u njihovoj nadležnosti i moći kako bi projekat proširenja – izgradnje novih sanitarnih kada pripremili.
“Menadžment ,,Možure“ aktivno od 2021. godine radi na stvaranju uslova i obezbjeđivanju finansijske podrške za početak izgradnje novih kada. Možura je 2023. godine otkupila od privatnih vlasnika više od 44.000 m² za više od 1.000.000 eura iz sopstvenih sredstava. Sredstva smo obezbijedili preko EU fondova za izradu Studije izvodljivosti i Idejni projekat koji smo u skladu sa našim zakonodavstvom revidovali. Uradili smo Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu, sprovedena je javna rasprava i dobili smo saglasnost resornog sekretarijata. Predsjednik opštine Bar je donio odluku sa elementima urbanističko-tehničkih uslova za izgradnju objekta od opšteg interesa. Napravili smo komunikaciju sa EBRD u vezi sa finansiranjem nekoliko projekata na ,,Možuri“ đe je proširenje trenutno najhitniji i za njegovu je realizaciju neophodno oko 10.000.000 eura”, kaže Arabelović.
Scenario
Na pitanje zašto radovi, iako hitni, još nijesu počeli, on kaže da je razloga više.
“Pitanje prenamjene otkupljenog zemljišta smo čekali više od godinu. Na saglasnost Ministarstva finansija na kreditno zaduženje se čekalo od prije nove godine kada je završen idejni projekat. Idejni projekat je rađen samo na onom dijelu koji je u vlasništvu ,,Možure“, radi se o površini od oko 44.000 m². Površina od dodatnih 40.000 m² je u vlasništvu države za koju smo dali sugestije na prijedlog prostornog plana Crne Gore do 2040. godine koji je u fazi usvajanja”, kaže Arabelović.
Saglasan je sa predsjednicima opština da je neophodna hitna reakcija države jer se otpad na tu lokaciju može odlagati još svega godinu i po, a za realizaciju projekta proširenja potrebno je dvije godine.
“Ako se radovima ne pristupi hitno, korisnici usluga deponije ,,Možure“ – opštine Ulcinj, Bar, Budva, Tivat i Kotor će ostati bez prostora za odlaganje komunalnog otpada na ekološki prihvatljiv način. Ne želim da zamislim scenario pogotovo u toku ljetnje sezone da ove opštine ne budu imale mogućnost za deponovanje komunalnog otpada koji na dnevnom nivou iznosi preko 500 tona”, upozorava Arabelović.
