Ulcinjani vole govoriti kako je njihovo more izuzetno čisto. I gledajući spolja, osim oko kanala Port Milena, čovjek bi doista tako nešto mogao pomisliti. No, mapa koja se može vidjeti na sajtu Ministarstva održivog razvoja i turizma Crne Gore, pokazuje suprotno. Naime, osim u Valdanosu i Kručama, najveći dio ulcinjskog podmorja je – srednje zagađen.
Visok nivo zagađenosti je na Maloj plaži i na ušću Bojane, a alarmantno na početku Velike plaže gdje se izliva Port Milena, nekada najveće mrijestilište ribe na Mediteranu. Oko osam hiljada ljudi baca otpad na tom području, dok je ljeti taj broj bar deset puta veći! Trećina smeća je plastičnog porijekla. Poseban problem je nasipavanje.
I to je bio jedan od ključnih razloga što je ova opština, inače posljednja na Crnogorskom primorju, tek u septembtu konačno krenula u projekat regulisanja kanalizacije i otpadnih voda kako se više ne bi zagađivalo podmorje i očuvali najvažniji resursi od kojih zavisi ekonomska i svaka druga budućnost stanovnika te opštine. Ovaj projekat koji finansira njemačka Vlada je samo u prvoj fazi težak oko 20 miliona eura.
“Tek sada se stvaraju preduslovi da se snažnije krene u realizaciju velikih turističkih objekata na Velikoj plaži i na Adi. More nam više ne smije služiti kao deponija“, kaže ekološki aktivista, čelnik NVO „Zeleni korak“ Dželal Hodžić ističući da je na dnu i u koritu Port Milene deponovano preko 30 hiljada tona šuta i opasnog otpada, uz prisustvo teških metala, otrovnih hemikalija i otpadnih motornih ulja.
Da je slično stanje i u Bojani potvrdio nam je jedan od najstarijih ulcinjskih ronilaca Basro Kahari. On ističe da je nekada voda u toj rijeci bila toliko čista da se mogla piti, a danas je to voda uglavnom treće kategorije. Ključni razlozi za to su tone smeća, kao i opasnog otpada koji stižu iz bolnice u Skadru, pa čak i iz Nikšića.
„Dok je voda za kupanje u junu 2002. godine još uvijek bila prve klase, prozirnost i boja rijeke i mora blizu ušća su se u proteklih sedam godina dramatično pogoršale“, upozorili su još 2009. godine njemački eksperti koji su izradili regionalni plan o zaštiti delte Bojane.
Zbog velike količine mangana, već danima je u Ulcinju na snazi zabrana korišćenja vode iz vodovodnog sistema. Najveći dio vode, ova opština dobija sa izvorišta Lisna Bori, odnosno iz Bojane. Takođe, na toj rijeci je u toku lov jesenke tj. jedne vrste skakavice koja se sada seli iz Skadarskog jezera u more. Niko nije analizirao njihov kvalitet.
U delti Bojane je, inače, veoma ugrožen riblji fond, koji je nekada brojao čak 145 vrsta ribe. Dok je veličina populacije nekih vrsta drastično opala, neke vrste su, zbog pretjeranog lova i korišćenja dinamita, te zagađenja ove rijeke, na ivici biološkog istrijebljenja, dok se za neke smatra da su već istrijebljene.
Hodžić tvrdi da je to sasvim logično, jer po količini krupnog otpada crnogorski dio Jadrana spada u jedno od najugroženijih mora na svijetu.
To je pokazala i nedavna akcija čišćenja škvera u Herceg-Novom, kada su iz mora izvučene automobilske gume, stolovi, stolice, akumulatori, bicikla i razni drugi predmeti koje su nesavjesni pojedinci tamo bacali.
A nama se, svaki put kada se izvadi na tone takvog krupnog morskog smeća, najednom učini da je more čisto.
No, direktor Instituta za biologiju mora iz Kotora Aleksandar Joksimović upozorava da je uslijed nekontrolisanog odlaganja otpada situacija na moru zaista alarmantna. “U svakoj ribi postoji neka plastika, mikroplastika. Znate da se plastika vrlo sporo razgrađuje, ona je laka i pluta po površini, može da bude i hrana ribama. Kad otvorite želudac ribe, osim onoga što je njena prirodna hrana, možete mikroskopskim putem da uočite i one filamente takozvane, odnosno djelove plastike koje se nalaze u njenoj utrobi. Naravno, kao krajnji konzumenti mi tu ribu unosimo u svoj organizam”, navodi on.
Stručnjaci kažu da, na primjer, samo nekoliko grama plastične kese ili folije može izazvati začepljenje crijeva mladih kornjača, kojima je južni Jadran veoma važno pelagičko stanište, te njihovu smrt.
Zato je Joksimović apelovao na građane da obrate pažnju gdje bacaju otpad. “Fantastičan je podatak koliko samo na plaži ostane plastike iza jednog dana u sezoni. To su tone i tone plastike, i ne samo da ima plastike, već ima i šerpi i veš mašina. Naš Jadran je pun prljavštine. Naravno mi vidimo izuzetno lijepu površinu, zalazak sunca koji je izuzetno romantičan. Međutim, i ne sanjamo šta je ispod površine,” dodaje on. (Monitor)
