Nevladine organizacije Centar za građansko obrazovanje (CGO), Antifašisti Cetinja i “UL Info” obratili su se Opštini Ulcinj inicijativom da se jedna ulica u opštini Ulcinj nazove po Rizu Šurli. On je, kako navode, bio ulcinjski fotograf, učesnik Narodnooslobodilačke borbe (NOB), glumac i najpoznatiji pripadnik afroulcinjske zajednice u ovom gradu.
Rizo Šurla (poznat i kao Rizo Harapi) rođen je 1922. u Ulcinju u afro-ulcinjskoj porodici. Njegov otac Sait bio je direktni potomak prvih Afrikanaca u ovom gradu. U mladosti se bavio boksom i radio u ugostiteljstvu u Dubrovniku, a fotografski zanat učio je u Beogradu. Tokom Drugog svjetskog rata priključio se partizanima i prijavio se za Sremski front. U NOB-u je bio povrijeđen, a nakon rata vratio se u Ulcinj gdje je otvorio prvu fotografsku radnju “Pinješ” 1952. godine i dugo je bio jedini fotograf u gradu. Igrao je u TV drami “Jagoš i Uglješa” 1976. godine. Bio je jedan od simbola Pristana i Bojane, ribar, ljubitelj fudbala, boem. Umro je u Ulcinju 2003. godine. Bio je jedan od posljednjih pripadnika porodica afričkog porijekla u Ulcinju.
Poznata je anegdota iz Drugog svjetskog rata kada je oficir Mitar Bakić, u grupi oficirа Nаrodnooslobodilаčke vojske, nа čelu sа generаlom Pekom Dаpčevićem obilazio jedinice nа Sremskom frontu, uključujući i crnogorske brigade. Kada je među borcimа opаzio crnca u pаrtizаnskoj uniformi, pitao ga je ko je, a on je odgovorio da je iz Ulcinja.
Afro-ulcinjska zajednica postojala je od 16. vijeka, budući da je Ulcinj bio pomorska i gusarska luka, a robovi su prodavani na Trgu robova. U 19. vijeku su stekli slobodu i počeli da se integrišu u lokalnu zajednicu čineći Ulcinj najinteresantnijim interkulturalnim gradom na Jadranu. Kada je Berlinskim kongresom 1878. godine Crna Gora priznata, u Ulcinju je postojalo oko stotinu osoba afričkog porijekla.
Lik Riza Šurle oslikan je na stepeništu prema nekadašnjem hotelu “Galeb” u Ulcinju 2021. godine, zajedno sa drugim istaknutim ličnostima iz istorije Ulcinja, čime mu je njegov grad odao počast.
Opština Ulcinj prva je opština u Crnoj Gori koja je usvojila Povelju o društvenoj koheziji. Tom prilikom iz Opštine je saopšteno da se time “dokazuje posvećenost izgradnji otvorenijeg i povezanijeg društva, utemeljenog na jednakost i poštovanju”.[1]
Cijenimo da bi imenovanje jedne ulice po najistaknutijem pripadniku zajednice afričkog porijekla u Ulcinju, koja je vjekovima bila posebnost ovog grada i koja je dala doprinos njegovom razvoju, bilo simbolički čin kojim bi se i ovoj zajednici dalo priznanje, budući da u Ulcinju ne postoje ulice nazvane po drugim pripadnicima ove zajednice iako postoji niz lokaliteta koji se nazivaju po njima.
CGO, Antifašisti Cetinja i UL-info smatraju da Rizo Šurla shodno Zakonu o spomen-obilježjima[2], ispunjava kriterijume za istaknutu ličnost, budući na njegove doprinose ovoj zajednici, kulturi i borbi protiv fašizma. Nakon murala, imenovanjem jedne ulice po ovom čovjeku obezbijedilo bi se institucionalno čuvanje sjećanja na Riza Šurlu i doprinos afro-ulcinjske zajednice, kako bi i nove generacije učile o njima.
Hvala vam na razmatranju ove inicijative, s nadom da ćete postupiti u skladu sa njom. Ostajemo otvoreni za sva dalje pojašnjenja.
S poštovanjem,
Daliborka Uljarević, izvršna direktorka Filip Kuzman, izvršni direktor Mustafa Canka, izvršni direktor
Centar za građansko obrazovanje (CGO) Antifašisti Cetinja UL-Info
[1] https://www.vijesti.me/vijesti/drustvo/769012/ulcinj-prva-opstina-u-crnoj-gori-koja-je-usvojila-povelju-o-drustvenoj-koheziji
[2] Vidi Zakon o spomen-obilježjima, Sl. list CG, br. 01-376/12, član 5.
