(Povodom teksta g. Mustafe Canke: “DALEKO JE NAFTA” od 25. februara 2014.)
Da je sreće da Solana funkcioniše, da proizvodi na hiljade tona soli, kao što je to bio slučaj prije 40-50 godina, da turistička sezona u Ulcinju traje puna tri mjeseca i da se povrate strani gosti, da dodatno bude dobra i maslinarska sezona, da se razvije ribarstvo. To bi bilo idealno. Ne bi ljudi morali da životare devet mjeseci da bi onda radili i živjeli tri mjeseca. U ovakvoj konstelaciji sezonskih faktora, koji su sudbinski za Ulcinjane, Ulcinj i njegov razvoj, poželi čovjek još kakvu drugu mogućnost konstantnog privređivanja, ne bili se nekako otkačili od te vječite neizvjesnosti, privredne, ekonomske nesigurnosti, nestabilnosti, straha za životnu egzistenciju, za budućnost i perspektivu svoje djece.
Ulcinj, odnosno njegovo podmorje krije “tečno zlato”, na površini od tri hiljade kvadratnih kilometara. “Na tom prostoru su Udružene jugoslovenske naftne kompanije kotorski “Jugopetrol” i novosadski “Naftagas” osamdesetih godina prošlog vijeka, bušili u Valdanosu do dubine od 5.309 metara, ali nafta nije pronađena..”
I tada u osamdesetim godinama, radovao sam se što nije nađeno “tečno zlato” (to jest “crno zlato”), i danas u ovom Novom Milenijumu, obradovao bih se još više ako ne procuri ni kap crne sudbine. Ako bi se, ne daj Bože, ostvario prijedlog američke kompanije Foster Viler od 2006. godine, da se izgradi Rafinerija nafte kod Ulcinja, onda bi to bila definitivna propast Ulcinja i Ulcinjana. Onda bi slobodno mogli svih 20 hiljada stanovnika da se odsele po bijelome svijetu i da bježe od “crnog zlata”. Zašto?
Sve to zvuči lijepo ekonomski: preradom sirove nafte dobijali bi se svi derivati, od benzina do običnog petroleja. Cijela investicija iznosila bi par milijardi eura, a zaposlilo bi se 400, 500, 1000 ljudi, što znači da bi oko 5-10 hiljada stanovnika imali stalna, sigurna mjesečna primanja. Idealno, perfektno, pomislio bi čovjek. Konačno bi se stvorio siguran ekonomski izvor za povećanje životnog standarda, obezbijeđenje budućnosti kako opštine tako i stanovništva Ulcinja. Ne bi više niko bio zavisan od berbe soli, turizma, maslinarstva i druge sitne privrede i mučnog privređivanja. Ove poslednje privredne oblasti bi postale sekundarne, dodatne, dopunske, ako bi čovjek htio još malo da poveća svoja primanja i standard. Što se crnogorske Vlade tiče, ovaj “posao stoljeća” već može da počne. No, ovdje se neizostavno nameće pitanje: “posao stoljeća” za koga??? Zar nije najbolji odgovor ova izjava zvaničnika Vlade: “.a takođe je poznato da će ukupni prihodi države od naftnog biznisa iznositi 65 do 70 odsto neto profita svih koncesionara”. Ni riječi o prihodima Ulcinja od “naftnog biznisa”!!!
Uzimajući sve današnje kao i dosadašnje privredne, ekonomske, socijalne, demografske, faktore a naročito političke činjenice u Crnoj Gori, odnosno Ulcinju, posebno nizak nivo svijesti čuvanja sredine i okoline, biodiverziteta, zaštite biološkog svijeta, flore i faune.i pored tvrdnji i izjava vladinih predstavnika, “.da je najviše vođeno računa o zaštiti životne sredine”, “crno-zlatni” scenario bi izgledao odprilike kao što slijedi.
Prva faza: istraživanja će trajati tri do pet godina, a onda bi još toliko trebalo za pripremu bušotina, dakle, 6-10 godina. Tokom tog perioda bi Valdanos opet bio okupiran, nepristupačan za turiste i mještane, putevi grada, periferije i Maslinjaka bili bi oštećeni odnosno uništeni pod ogromnim teretima transportera građevinskog i tehničkog materijala za izgradnju infrastrukture kako na kopnu tako i na Platformi bušotine.
Druga faza: buka, zagađenje vazduha, zakrčenje ionako uskih puteva čak u vansezonskim mjesecima, a o julu, avgustu, pa čak i septembru da i ne govorimo. Saobraćaj brodova, tankera, tegljača i drugih plovidbenih objekata neophodnih za snabdijevanje Platforme na pučini, tehnički radovi, servisi i drugi neizostavni radovi, koji su neophodni za stalan bezprekoran saobraćaj između Bušotine i obale, izuskuju 24-časovni pokret i raspoloživost ljudstvom, tehnikom i logistikom, da bi takav gigantski projekt funkcionisao bez problema.
Treća faza: Dodamo li tome još X-nepredvidljivih faktora rizika, koji se kriju u ovakvim kompleksnim operacija, a koje gledamo i pratimo već godinama u svim sredstvima svijetskih medija: havarije, brodolomi, curenje velikih količina nafte u more, zagađivanje mora za sledeće dvije tri generacije zbog tehničkih grešaka ili ljudske nemarnosti, uključivanje starih i odsluženih tehničkih sredstava u eksploataciju i transport nafte iz finansijskih razloga, tj., što manjih troškova. Bez obzira koliko bi ta Platforma bila daleko od ulcinjske obale, riziko i vjerovatnoća nastupanja jednog od ovih crnih scenarija su veoma visoki.
Uzmimo na razmatranje još i pozitivni faktor zapošljavanja stanovništva na ovako jedinstvenom giganstkom projektu. Ako bi se u ovom intenzivnom i dobro plaćenom radnom ciklusu zaposlili prvenstveno radno sposobni ljudi iz svih profesionalnih profila Ulcinja i okoline, pa tek po potrebi iz drugih mjesta i krajeva Crne Gore, bila bi i akceptancija (prihvatljivost) navedenih riziko faktora mnogo veća kod naroda. No, ko garantuje da bi to bio slučaj, uzimajući u obzir iskustva iz prošlosti.
Najsuštinskije pitanje u svemu ovome je: da li bi Opština Ulcinj, budžet Ulcinja, opštinska kasa, osjetili finansijske blagodeti ovog “tečnog zlata”, odnosno, da li bi uopšte od svog tog “zlata” ostala i neka mrvica za Ulcinj i Ulcinjane? Čisto sumnjam!!! Naprotiv, najvjerovatniji scenario bi bio taj, da bi Ulcinj pretrpio prirodno biološku, finansijsku i strukturalnu katastrofu sa nepredvidljivim posljedicama za sljedećih sto godina, a da bi od ovog “naftnog biznisa” imala korist samo država, odnosno Vlada.
Što je onda bolje, ostati na ovakav nivo, prihvatiti status quo, čekati svake godine 9 mjeseci na ona 3 ljetnja turistička mjeseca i tako u sledećih sto godina, ili prihvatiti i pomiriti se sa varijantom “tečnog zlata”, koje bi se sa velikom vjerovatnoćom pretvorio u crnu moru stoljeća??? Quo vadis Ulcinj?
