Sv.Vladimir: PLEMENITI VLADAR DOBRIH POD RUMIJOM   

U ovoj duhovnoj klimi interkulturalizma, rodio se, živio i djelovao prvi svetitelj na jugoistoku Evrope u novoj eri, knez Vladimir (oko 970 – 22. maja 1016.). On je najplodniji izdanak ovog prostora, kojeg je podrumijsko stanovništvo, a ne vjerske institucije, još za života proglasilo svetim. To je blagoslovljena ličnost koja i nakon čitavog milenijuma od njegove fizičke smrti predstavlja nesumnjivi duhovni autoritet koji spaja Istok i Zapad, različite narode, kulture, religije i civilizacije.

Svetom Vladimiru (Jovanu Vladimiru, Vladimiru Dukljanskom) je pripisivana zaštitna moć nad cijelim ovim područjem i njegovo prisustvo je smatrano blagotvornim, garancijom dobrog uroda i žetve. Svojom državničkom mudrošću, hrabrošću i istinskim mučeništvom, on je postao jedan od kamena temeljaca u razvoju duhovnog i državnog identiteta naroda na obroncima Rumije.

Još od djetinjstva sv. Vladimir je bio iskreni vjernik, bogougodnik, čiji život i stradanje podsjećaju na patnje poslanika opisane u svetim knjigama monoteističkih religija. Harizmatična osoba spremna da se zbog potrebe spašavanja svog naroda lično suoči sa najvećim iskušenjima i da zbog njih pretrpi najteža stradanja.

Stanovnici ovog kraja vjerovali su da je bio darovan posebnim znanjem, koje ga je činilo sposobnim da čini čudesna djela, pa je zato slavljen kao čudotvorac. Često se ističe da je Milostivi Bog, na primjer, prihvatio njegovu molbu i uništio zmije od kojih je stradala njegova vojska na brdu Sumi (Oblik).

U Ostrosu, u Krajini, postoji Stari bunar koji je, po predanju, izgrađen 1001. godine, tačnije u vrijeme njegove vladavine. Prema legendi, Sv. Vladimir je “doletio” na konju, koji je potom udarao kopitima po zemlji. Iako je to područje bezvodno, na tom mjestu je iskopan izvor žive vode. Ovaj bunar, dubine 12 metara, i danas koristi lokalno stanovništvo.

Još više je slavljen nakon smrti. Da bi Svevladatelj objavio zasluge blaženog mučenika Vladimira, mnogi ljudi, mučeni raznim bolestima, ozdravili su kada bi se molili kod njegovog groba.

Znao je taj duhovni prvak: da bi se živjelo u miru na Zemlji, mora se živjeti u miru sa Nebom. Potrebno je dvostruko pomirenje.

Upravo je to simbolika njegovog krsta, kao što je ljudsko srce mjesto đe se te dvije linije sijeku. To je put, pouka i poruka koje su nam ostavili taj sveti čovjek i njegova smjerna žena, Kosara, kćerka makedonskog cara Samuila.

Ovaj silni vladar je na putu osvajanja Dalmacije, 997. godine, pokorio i Duklju (ali, i pored snažnih pokušaja, ne i Ulcinj). Vladimir se povukao iz svoje prijestonice u Krajini na fascinantno brdo Oblik, na Anamalskom području, i jedno vrijeme pružao otpor nadmoćnijoj Samuilovoj vojsci. Da bi sačuvao svoje borce i narod, gradove i naselja, predao se i bio utamničen u Prespi, prijestonici Samuilovog carstva.

Prema Ljetopisu Popa Dukljanina, Kosara je iz vjerskih razloga posjećivala utamničene i tako je upoznala Vladimira. Njezino srce blagi knez iz Duklje je osvojio smjernim ponašanjem i duhovnim stanjem: dane i noći provodio je u strogom postu i dugim molitvama.

Kosara je tražila od svog oca da pomiluje Vladimira i da joj dozvoli da se uda za njega. Kazala mu je da će prije umrijeti nego se udati za drugoga. Samuilo je odobrio njihov brak i vratio Vladimiru upravljanje Dukljom, uključujući i oblasti do Drača. Bivajući svjestan da su vijekovima ranije stanovnici Duklje navikli “samosvojno živjeti“, zeta je obavezao samo da prizna vrhovnu makedonsku vlast.

“I tako kralj Vladimir življaše sa svojom ženom Kosarom u punoj svetosti i neporočnosti, ljubeći Boga i služeći mu danju i noću, a povjerenim mu narodom vladao je sa strahom Božijim i pravdom“, navodi se u Ljetopisu, sve dok sv. Vladimir nije pozvan u Prespu i 22. maja 1016. godine na prevaru ubijen od strane bliskih rođaka svoje žene.

Iz njegovog groba isijavala je noću svjetlost, a ljudi su dolazili sa svih strana tražeći lijek za svoju bolest ili upućujući različite molbe Dragome Bogu.

Nakon tri godine Kosari je, kako prenosi Pop Dukljanin, dozvoljeno da „uzme njegovo tijelo i odnese u mjesto koje se zove Krajina, đe je bio njegov dvor, i položi ga u crkvi svete Marije“.

Narod je mošti sv. Vladimira dočekao uz najsvečanije počasti, pjevanjem himni i pohvala. Učestala hodočašća na grob vladara mučenika bila su razlog da se tu podigne samostan.

„Njegovo tijelo leži u cijelo i miriše kao da je namazano mnogobrojnim mirisima, a rukom drži onaj krst koji je dobio od cara. I u istoj crkvi svake godine na njegov praznik se okuplja mnoštvo naroda, i zahvaljujući njegovim zaslugama i njegovom posredovanju tu se i danas čine mnoga dobra onima koji mole iskrena srca. Žena blaženog Vladimira, Kosara, zamonaši se i živeći pobožno i sveto, u istoj crkvi okonča život i tu bi sahranjena, kod nogu svoga muža“, dodaje se u toj hronici iz 12. vijeka.

Dalje se ističe da su živjeli “u neporočnom braku“, pa, sljedstveno tome, nijesu imali potomstva.

Zbog njegove nesporne harizmatičnosti, ali i novih vladara u Duklji, vizantijski despot Mihailo Komnin je mošti Sv. Vladimira prenio 1215. godine u Drač, đe su one bile poštovane od strane svih građana. Sv. Vladimir proglašen je nebeskim zaštitnikom tog grada, koji je zbog svog geostrateškog položaja nazivan krčmom Jadrana.

Isto je učinio i jedan od najcijenjenijih albanskih vladara 14. stoljeća, katolički princ Karl Topia. On je 1362. godine prenio mošti sv. Vladimira u manastir nedaleko od Elbasana, u crkvu Shijon (skraćeno od Shën Gjon, sv. Jovan, Ivan). Po njoj je ovaj svetac dobio ime Jovan. Prvi put se kao Sveti Jovan Vladimir pominje 1381. godine.

Ova crkva, odnosno cijelo selo je postalo kulturno središte čitave Albanije. U svojoj namjeri da ujedini Albance i stvori jedinstvenu crkvu, Topia je iskoristio ogroman kapital koji je imao – mošti sv. Vladimira.

Odličan poznavalac ovih prostora, historičar Milan Šuflaj, ističe da je „legenda o ovom svecu ušla u dušu balkanskih naroda možda otvorenije i dublje nego ijedna druga“. Stoga se ne treba čuditi što je Sv. Vladimir u cijeloj jugoističnoj Evropi veoma poštovan i slavljen, a u Bugarskoj je na ikonama i freskama označavan i kao car bugarski.

Inače, jedna od prvih zadužbina posvećena ovom svetom čovjeku podignuta je u ulcinjskom Starom gradu krajem 13. vijeka. Stoljeće kasnije u pisanim izvorima spominje se mjesto Sv. Vladimir, te katolička crkva Sv. kralja Vladimira u selu Suma.

Manastir Prečista Krajinska bio je svetinja oko kojeg se okupljao narod svih vjera. Barski nadbiskup Marko Jorga piše 1697. godine da je taj vjerski objekat “veoma mnogo darivan darovima okolnog naroda, pa i samih muslimana na dan njegove slave”.

Bratstvo Androvića u Mikulićima, koje čuva krst sv. Vladimira, od polovine 18. vijeka imalo je pravoslavni i muslimanski ogranak. Ali, bez obzira na promjene konfesionalnog identiteta podrumijsko stanovništvo je jednako pripisivalo toj relikviji magičnu moć i jednako željelo da ona ostane u tom kraju.

Kako navodi istoričar Andrija Jovićević, na Veliku Gospođu, 28. avgusta, svake godine se na razvalinama manastira u Ostrosu okupljao veliki broj ljudi. Znalo je doći do 2.000 duša. Svi Krajinjani su palili voštanice na ostacima manastira, a sav narod sa strane ručao je kod obližnjih muslimana. Cijeli dan se provodio u pjesmi i veselju i viteškom nadmetanju. Ovaj vjerski i narodni običaj je trajao sve do prve polovine 19. vijeka.

Već više od šest stoljeća se početkom juna u Šijonu organizuju manifestacije u čast sv. Vladimira. Tada se tu prenesu mošti sveca koje su od 1995. g. pohranjene u novoizgrađenom pravoslavnom hramu u najstrožem centru Tirane.

Baš kao što stoljećima podrumijsko stanovništvo ima običaj iznošenja krsta sv. Vladimira, a već milenijumima i kamenja na vrh Rumije.

Krajinjani često u zanosu pjevaju: „Oj Rumija bjeshkë e naltë“ (O Rumijo, visoka planino). I njihov pogled ne ide samo prema njezinom vrhu, već, prije svega, prema nebu, prema Veličanstvenočasnom, Vječnoživom Stvoritelju. Uostalom, kako navodi njemačka naučnica Anemari Šimel, planine nijesu ništa drugo osim znakovi božanskog sveprisustva.

Zato je za ovaj narod ova planina veza između neba i zemlje, mora i jezera, prostora i vremena. Na njezinom vrhu je velika mogila iz doba Ilira, pa je Rumija tradicionalni, interkulturalni stožer ovog dijela Crne Gore, najvažniji kulturni kapital i zajednička baština pravoslavaca, katolika i muslimana. I ona može biti samo narodno i državno vlasništvo, imovina svih građana ove zemlje, pa i čitavog Balkana.

Blago onima koji to shvataju i koji razumiju da ispod ove planine žive u miru, dobru i slozi tri vjere koje neće da se dijele!

(Ovaj tekst je nastao u okviru projekta promocije interkulturalizma u Ulcinju i Baru, koji finansira Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija (MJUDDM), iz Fonda za podsticanje medijskog pluralizma i raznovrsnosti medija. Sadržaj ovog teksta je isključiva odgovornost NVO „Ul info“ i ne mora nužno odražavati stavove MJUDDM.)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

KONCERT “ZAUSTAVITE RAT – NDALENI LUFTËN”

Dabović o izgradnji džamije u Štoju: DA JE PLAN BIO DONEŠEN, DO NEMILOG DOGAĐAJA NE BI NI DOŠLO

Për shkak të motit: PANAIRI I ARTIZANËVE DO TË MBAHET NË SALLËN E SHKOLLËS SË MESME

Fakultet za mediteranske poslovne studije Ulcinj: U TOKU UPIS ZA ŠKOLSKU 2022/23.
Fakultet za mediteranske poslovne studije Ulcinj: U TOKU UPIS ZA ŠKOLSKU 2022/23.

Iz Fakulteta za mediteranske poslovne studije u Ulcinju saopšteno je da je u toku upis na osnovne akademske studije za 2022/23. godinu. Kako se navodi, sve informacije moguće je dobiti u sekretarijatu

Časopis „Komun@“: U PONEDJELJAK CANKI SPECIJALNA PLAKETA
Časopis „Komun@“: U PONEDJELJAK CANKI SPECIJALNA PLAKETA

U ponedjeljak, 27. juna 2022. godine u Podgorici će biti obavljena ceremonija dodjele nagrada časopisa KOMUN@. Žiri je odlučio da godišnja nagrada pripadne novinaru Rajku Ceroviću, a specijalne plakete

JUNSKA RUNDA SPEKTAKLA BRZI VIKEND KEŠ: Poklon fond 1.500 eura!
JUNSKA RUNDA SPEKTAKLA BRZI VIKEND KEŠ: Poklon fond 1.500 eura!

Meridian predstavlja najbolju vikend promociju tokom juna! Zabavi se uz odabrane igre provajdera iSoftBet i pokupi keš poklone! Ne postoji bolja zabava subotom i nedeljom od one koja vas čeka u Meridianu!

Istraga o smrti policajca Elezovića: TUŽILAŠTVO NIKOG NEĆE OPTUŽITI
Istraga o smrti policajca Elezovića: TUŽILAŠTVO NIKOG NEĆE OPTUŽITI

Nakon prikupljenih dokaza i podataka Više državno tužilaštvo VDT u Podgorici utvrdilo je da nema osnova za pokretanje krivičnog postupka protiv bilo koje osobe povodom smrti policijskog službenika Rudolfa

Bajraktari na RTCG: NULTA TOLERANCIJA NA KORUPCIJU I NAPLATU OPŠTINSKIH PRIHODA
Bajraktari na RTCG: NULTA TOLERANCIJA NA KORUPCIJU I NAPLATU OPŠTINSKIH PRIHODA

Predsjednik Opštine Ulcinj Omer Bajraktari gostujući u emisiji “Link”, kazao je da taj grad ima hronične finansijske probleme, ali da će učiniti sve da povećaju naplatu taksi i naknada i u