U svim strateškim dokumentima crnogorske Vlade navodi se potreba ostvarivanja visokog stepena građanskog učešća u procesima odlučivanja, posebno u lokalnoj samoupravi.
Jer, to je suština demokratije i preduslov za odgovoran i transparentan rad opštinskih službi i institucija. Tim prije što je postojeće stanje karakteristično po dominantnom korištenju posrednih oblika, a ne direktnog učešća građana u odlučivanju na lokalnom nivou.
Činjenica je da građani sve više shvataju značaj i vrijednosti svoga angažmana u javnom životu, odnosno preuzimanja dijela odgovornosti za donošenje odluka i na sebe, ne prepuštajući razvoj lokalne zajednice samo u ruke zvaničnika i političara.
A preduslov za to je svakako dobra informisanost. To znači da informacije moraju biti dostupne građanima. Vlast izabrana na slobodnim izborima je dužna da informiše javnost o svojim aktivnostima, programima rada i planovima, kako bi se mogao pratiti rad izabranih funkcionera i javne uprave.
Praksa je svjedok da je najbolje da se građani uključe na početku procesa, odnosno da već tada funkcioniše dvosmjerna komunikacija: 1. od vlasti ka građanima i 2. od građana ka vlastima.
Najvažniji mehanizmi za učešće građana u procesu odlučivanja na lokalnom nivou su: zbor građana, referendum i građanska inicijativa.
Razumijevajući značaj uključivanja građana u ovaj proces ulcinjske organizacije civilnog društva okupljene oko Koalicije NVO „Saradnjom do cilja“ su još 2009. godine uspjele da utiču na promjenu odredbe o neophodnosti prikupljanja pet odsto (kvota koja je tada bila najveća na nivou države) građana upisanih u birački spisak, kako bi se podnijela građanska inicijativa. Ona je tada smanjena na tri odsto, a u novom opštinskom Statutu, ponovo na prijedlog civilnog društva, ovaj prag iznosi dva odsto. Takvo rješenje je i u većini opština u Crnoj Gori.
Na ovaj način građani Ulcinja imaju mnogo veću mogućnost da neposredno učestvuju u ostvarivanju lokalne samouprave, odnosno otvoren je prostor za kvalitetniju saradnju svih subjekata kako bi se unaprijedili uslovi života na teritoriji ove opštine.
Ovakvim inicijativama NVO su potvrdile da su izuzetno značajan faktor civilnog društva u ovoj zajednici. One imaju nezamjenljivu ulogu u podizanju društvene svijesti kod građana, a to je uloga koju ne mogu odigrati ni država, ni međunarodne organizacije.
Tako nešto je prepoznato i od strane evropskih institucija. Naime, u novim dokumentima Evropske Komisije iz februara ove godine po prvi put se govori o direktnijoj komunikaciji EU sa građanima/kama zemalja zapadnog Balkana koji su stvarni zagovornici eurointegracija, odnosno obavezuju se ovdašnji zvaničnici da komuniciraju sa građanima i predstavnicima civilnog sektora o ciljevima članstva u EU. Tačnije, tu komunikaciju Komisija postavlja kao uslov za proces proširenja! Namjera je, dakle, da građani i NVO budu mnogo više uključeni u ovaj proces i da vide konkretne koristi, jer se, što pokazuje primjer Crne Gore, sve praktično svelo na tehničku vježbu i ispunjavanje određenih zadatih uslova.
U svakom slučaj, ovaj pristup EU će podstaći razvoj aktivnog društva odgovornih i angažovanih građana u lokalnoj sredini i široj zajednici i oni će, u svom interesu, morati da iskoriste prednosti koje im se pružaju.
Tekst je urađen u sklopu projekta „ZA MOJ GLAS U MOJOJ OPŠTINI“, koji sprovodi NVO Novi Horizont u partnerstvu sa NVO „Ul info“ i Gradskom bibliotekom Ulcinj, uz finansijsku podršku Ministarstva javne uprave u sklopu programa ,,e-Demokratija – učestvuj, predloži, promijeni”, u oblasti reforme javne uprave. Sadržaj ovog teksta je isključiva odgovornost autora i ni na koji način ne odražava stavove donatora.
