Geografija i istorija, ista plastika tla, iste boli, Mediteran i veliki snovi, povezivali su uvijek Ulcinj i Bar. Ako se toj povezanosti doda vremenska trajnost, sve to zajedno čini ove gradove otvorenim sistemom u stanju stabilne, ali pokretne ravnoteže. Zato Ulcinj i Bar nijesu tek arhivska, antologijska činjenica, nego i na početku trećeg milenijuma živi organizmi čiji su stanovnici u permanentnoj interakciji.
A kultura i civilizacija su prostor i kontinuitet. Ovi se gradovi tokom cijele istorije klate sa Istoka na Zapad i sa Zapada na Istok. Ovo laviranje između velesila bilo je puno velikih opasnosti i u stalnoj fazi promjene. I pulsiraju kao Mediteran, ali sa ehom. Sve se tu odvija malo kasnije, ali se nikada ne ostaje van koordinata Sredozemlja i svog bliskog zaleđa.
To se, prije svega, odnosi na Skadar, već milenijumima najvažniji grad srednjeg Balkana. Područje oko Jezera (Lacus Labeatis) nastanjuje ilirsko pleme Labeati, dok su na obalnom pojasu Enhelejci. Scodra je već od 4. stoljeća sjedište arhiepiskopije i mitropolije.
Još su u rimskoj državi pleme Olciniati i Ulcinj (Colchinium,Ulkinion, Olkinion, Olcinium, Dulcigno, Ulqin), kao njihovo sjedište, uživali poziciju grada sa specijalnim privilegijama (oppidum civium Romanorum) zadržavajući helenističke elemente; u vizantijsko doba ima statut i lokalnu samoupravu, postaje najvažnijna luka provincije Dalmacija, u državi Nemanjića ima status slobodne luke, u Osmanskoj imperiji je mali grad-republika.
Iako nije bio stalna prijestonica, u Ulcinju su često imali rezidenciju vladari Zete i suvladari Pomorja, najvažniji je grad Mletačke Albanije, što pokazuje njegovu značajnu političku ulogu.
Bar (Antivari, Antibareos, Tivari) je, s druge strane, bio duhovni i državni centar Duklje, grad koji, kao i Ulcinj i Šas, ima svoj novac, grbove, skriptorije, narodnu demokratiju. Grad kojem je sultan Murat III, Ahdnamom iz 1575. godine, potvrdio ranije privilegije.
Kroz čitavu povijest ovi se gradovi bore za očuvanje svoje autonomije, svojih statuta, dobrih običaja… Nema Bara do cara, govore stanovnici tog starog i slavnog grada.
A Krajina, sa svojim Manastirom, bila je duhovni je i kulturni centar srednjovjekovne Zete. Tu poziciju kasnije dijelom preuzimaju manastiri u Brčelima, u Crmnici. Približno od te tačke počinje da prevladava kontinent u odnosu na mediteranska obilježja i karakteristike podrumijskog prostora.
Inače, poznati novinar i publicista iz Bara, Željko Milović, kaže da su “Ulcinj i Bar jedan grad, ali na dvije lokacije“.
