Ulcinjski pomorci i trgovci su se u srednjem vijeku mogli sresti u svim lukama na Mediteranu. Sa tih svojih putovanja donosili bi u svoj grad robu široke potrošnje i začine, a iz Aleksandrije, luke u Egiptu, su prenijeli čudotvornu biljku bamije.
Zahvaljujući klimatskim uslovima i kvalitetu zemljišta, ona se ubrzo ovdje odomaćila i postala gastronomski specijalitet. Ulcinjani su jedva čekali da se svježa bamija pojavi na zelenoj pijaci, kako bi jela od nje mogli pripremati u svojim domovima.
Poseban način pripreme čini ovo jelo jedinstvenim i sve traženijim. Činjenica da su svi sastojci ovog jela sezonski i lokalni presudno utiče na njen ukus.
Prema riječima predsjednika Opštine Ulcinj Genci Nimanbegua, bamija je jedno od najomiljenijih jela ulcinjske trpeze. “Ona nije samo hrana, već i simbol nasljeđa, porodičnih uspomena i gostoprimstva”, ističe on.
Bamija pripremljena na tipičan ulcinjski način se nudi kao gastronomski specijalitet u restoranima u ulcinjskom Starom gradu. Tu se već osam godina održava manifestacija “Noć bamije“, u slavu ove biljke.
Predsjednik Društva prijatelja Starog grada „Kaljaja“ Ismet Karamanaga kaže da je bamija postala ulcinjski brend. „Bamija je jedna od predivnih biljaka koja ima ljekovita svojstva. Zbog specifičnog sastava (vitamina, minerala i vlakana) ona se često koristi i kao afrodizijak i eliksir za ljepotu”, dodaje on.
Prije tri godine Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede je jelo „Bamije na ulcinjski način“ označilo zaštićenim proizvodom, odnosno oznakom garantovano tradicionalnog specijaliteta. Kako je navedeno u odluci, ovaj gastronomski specijalitet, gotovo jelo od povrća sa dodatkom mesa, je postao prepoznatljiv kroz vrijeme kao najčešće spravljan i po specifičnom metodu proizvodnje tipičan za Ulcinj.
Inače, zbog sve većeg interesovanja turista i njenog konzumiranja, ulcinjski poljoprivrednici iz godine u godinu povećavaju proizvodnju bamija. Ova zdrava biljka nije zahtjevna: traži samo mnogo sunca i vode i lako se bere. Cijena jednog kilograma bamija na ulcinjskoj pijaci ove sezone iznosi pet eura.
A pošto se bamija može sušiti, u ulcinjskim restoranima i domovima se u ukusnom i zdravom jelu od nje može uživati tokom cijele godine. Posebno u svečanim prilikama.
Ovaj tekst je nastao u okviru projekta Ukusi Ulcinja za bolje razumijevanje za koji su sredstva obezbijeđena kroz Program Zajedno za opšte dobro – „Jačanje povjerenja građana u institucije i izgradnja otpornih zajednica“, a koji realizuju UNDP, UNICEF i UNESCO, u saradnji sa Vladom Crne Gore. Podršku NVO i neformalnim grupama za implementaciju inicijativa pruža „Juventas“. Program finansira Fond UN za izgradnju mira (UN Peacebuilding Fund).
