Na mareografskim stanicama Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore u Baru i Kotoru juče su registrovani najviši nivoi mora od početka instrumentalnih mjerenja, navodi ZHMSCG.
“U Baru je izmjeren nivo od +81 cm iznad srednjeg nivoa mora (MSL), dok je u Kotoru zabilježeno +79 cm. Ove vrijednosti premašuju prethodne istorijske maksimume za čak osam cm u Baru i devet cm u Kotoru, što predstavlja izuzetno rijedak i statistički značajan događaj”, navodi ZHMS.
Posebno je, dodaju, važno naglasiti da kontinuirani niz mjerenja nivoa mora na ovim lokacijama u digitalnom obliku traje gotovo 20 godina.
“U tom periodu ukupni raspon između najnižeg i najvišeg ikada zabilježenog nivoa mora iznosio je približno 130 cm. U tom kontekstu, probijanje dosadašnjeg apsolutnog maksimuma za gotovo 10 cm predstavlja izuzetno odstupanje u odnosu na dosadašnju varijabilnost sistema. Drugim riječima, u okviru cjelokupnog dvodecenijskog opsega oscilacija, zabilježeni porast predstavlja naglu i ekstremnu promjenu granica do sada registrovanih vrijednosti”, ističe ZHMS.
Prema sinoptičkoj situaciji, najvjerovatniji uzrok ovako visokih nivoa mora jeste, kažu, kombinovani efekat sniženog atmosferskog pritiska i dugotrajnog djelovanja snažnog južnog i jugoistočnog vjetra.
“Poznato je da pad atmosferskog pritiska od 1 hPa može izazvati porast nivoa mora od približno 1 cm (tzv. inverzni barometarski efekat), dok snažni južni vjetrovi dodatno potiskuju vodenu masu prema obali, naročito u zatvorenijim i morfološki specifičnim područjima kao što je Bokokotorski zaliv. Kada se ovi meteorološki faktori poklope sa fazom povišene astronomske plime, dolazi do pojave ekstremnog nivoa mora”, pojašnjavaju.
Prema njihovim riječima, ovakvi događaji spadaju u kategoriju meteorološki uslovljenih ekstremnih nivoa mora (storm surge efekti), koji predstavljaju jedan od ključnih rizika za obalne zone.
“Iako ne ukazuju na trenutni trajni porast srednjeg nivoa mora, njihova učestalost i intenzitet zahtijevaju pažljivo praćenje i detaljne analize, posebno u kontekstu klimatskih promjena i dugoročnih trendova”, ističe ZHMS.
Mareografske stanice ZHMS-a, koje kontinuirano mjere nivo mora 24 sata dnevno tokom cijele godine, omogućavaju precizno praćenje ovakvih pojava na Jadranu i pružaju ključne podatke za analize ekstremnih događaja i procjenu rizika.
